EKSİK BÖLÜMLERİ OLAN TARİHÎ ESERLERİN YAPAY ZEKÂ KULLANILARAK GÖRSEL OLARAK TAMAMLANMASI
“Yapay Zekâ Kullanarak Eksik Tarihi Eser Görüntülerinin Tamamlanması” projesi, kültürel miras restorasyonunda çevresel açıdan sorumlu ve yenilikçi bir liderlik yaklaşımı sunmaktadır.
Önce Dijital Yaklaşımı
Proje, fiziksel restorasyon çalışmalarından önce derin öğrenme teknikleri kullanarak hasar görmüş tarihi eserlerin eksik kısımlarını dijital olarak yeniden inşa etmeyi amaçlamaktadır.
Bu “önce dijital” yaklaşım, geleneksel restorasyon kaynakları, kimyasallar ve malzemelerin kullanımını en aza indirerek çevresel etkiyi önemli ölçüde azaltan bir model sunmaktadır.
Dijital Yeniden İnşa
Hasar görmüş tarihi eserlerin eksik kısımlarının fiziksel restorasyon çalışmalarından önce derin öğrenme teknikleri kullanılarak dijital olarak yeniden inşa edilmesi amaçlanmaktadır.
RESTORASYON SÜRECİNE YAKLAŞIM
Geleneksel Yöntemler
Geleneksel yöntemler; özel çözücülerle temizlik, nadir ve maliyetli antik pigmentlerin yeniden üretilmesi gibi yoğun kaynak gerektiren süreçler içermektedir.
Sanal Simülasyonlar
Proje, sanal simülasyonlar aracılığıyla atık ve deneme-yanılma adımlarını ortadan kaldırmayı hedeflemektedir.
Restorasyon Seçeneklerinin Değerlendirilmesi
Herhangi bir fiziksel müdahale yapılmadan önce restorasyon seçenekleri değerlendirilebilmektedir.
Kaynakların Ayrılması
Kaynaklar yalnızca en gerekli ve etkili fiziksel restorasyonlara ayrılabilmektedir.
Projede Yer Verilen Akademik Çalışma Örnekleri
UNet gibi bir model mimarisinin uygulandığı çalışmada SSIM skorundaki artış.
Aynı çalışmada model boyutunda sağlanan azalma.
Borobudur Tapınağı projesinde 134 yıllık tek bir fotoğraftan taş kabartmaların orijinal bilgilerinin geri kazanılma oranı.
Aktarılabilir Liderlik Modeli
Proje, tek bir restorasyon çalışmasının ötesine geçerek kültürel miras sektörü için aktarılabilir bir liderlik modeli sunmaktadır.
Proje planı; teknoloji uygulamasına odaklanmanın yanı sıra, veri kıtlığı, algoritmik önyargı ve etik kaygılar gibi sektör genelindeki zorluklara stratejik çözümler de önermektedir.
YOL HARİTASI
Kültürel miras verileri için uluslararası standartların oluşturulması
Şeffaf sonuçlar için açıklanabilir yapay zekâ (XAI) teknolojilerine odaklanma
Yapay zekâ uzmanları, arkeologlar ve sanat tarihçileri arasında disiplinler arası işbirliği modellerinin kurulması
ÇOK DİSİPLİNLİ EKİPLER
Projenin temel önerilerinden biri; yapay zekâ uzmanları, arkeologlar, sanat tarihçileri, etikçiler ve hukukçulardan oluşan çok disiplinli ekiplerin kurulmasıdır.
Bu sayede yalnızca teknolojinin etkili bir şekilde geliştirilmesi ve uygulanması değil, aynı zamanda sonuçların etik bir çerçevede değerlendirilmesi de sağlanmaktadır.
Dijitalleştirme ve Standartlaştırma
Proje, kültürel miras verilerinin dijitalleştirilmesi, standartlaştırılması ve kurumlar arası paylaşılmasının önünü açarak uluslararası standartların gelişmesine katkı sunmaktadır.
Bu sayede algoritmalar daha çeşitli ve daha az önyargılı veri setleri üzerinde eğitilebilmekte ve sektör çapında işbirlikçi bir altyapı oluşturulabilmektedir.